ประเพณีสำคัญของชาวมอญบางกระดี่

ประเพณีสำคัญของชาวมอญบางกระดี่

ชาวมอญบางกระดี่ เป็นชุมชนที่มีการสืบสานและอนุรักษ์วัฒนธรรมอย่างเข้มแข็งจึงปรากฏประเพณีต่างๆ ที่ยังสืบสอดจนถึงปัจจุบัน ซึ่งประเพณีต่างๆ ล้วนแต่สอดคล้องกับพระพุทธศาสนาที่ชุมชนมอญบางกระดี่ยังปฏิบัติตามจารีต ประเพณีอย่างเคร่งครัด และตลอด 1 ปี ชาวมอญจะมีประเพณีประจำเดือนทั้ง 12 เดือน ดังนี้

1.    เดือนเมษายน ประเพณีสงกรานต์ ชาวมอญจะถือเอาวันสงกรานต์เป็นเทศกาลสำคัญและมีการจัดงานบุญถึง 7 วัน ระหว่างวันที่ 13 –  19 เมษายน ของทุกปี และเนื่องจากเดือนเมษายนเป็นช่วงที่ร้อนที่สุดของปี กิจกรรมที่กระทำกันในเดือนนี้ คือ รดน้ำ ดำหัว ทำข้างแช่เพื่อรับประทานคลายร้อน โดย ชาวบ้านจะทำข้าวแช่ อาหารคาว หวาน พร้อมหมากพลูไปทำบุญตามวัดต่างๆ เรียกว่า “เปิงสงกรานต์” ในวันที่ 13,14 และ 15 ผู้เฒ่าผู้แก่จะอยู่วัดถือศีล ส่วนวันที่ 16,17 และ 18 นั้นจะสรงน้ำพระรดน้ำเคารพผู้ใหญ่ ตอนเย็นของวันที่ 18 จะเป็นการเข้าทรงเจ้าพ่อบางกระดี่ และวันที่ 19 เป็นการเข้าทรงเจ้าแม่หัวละหาน

กิจกรรมในประเพณีสงกรานต์ของชาวมอญ มีดังนี้

-       ก่อนวันที่ 13 เมษายน ชาวบ้านจะช่วยกันกวนกะละแมและทำข้าวแช่

-       วันที่ 13-15 เมษายน ชมการส่งข้าวแช่ ทำบุญตักบาตร

-       วันที่ 16-18 เมษายน ร่วมประเพณีสรงน้ำพระและอาบน้ำผู้ใหญ่ หลังจากสรงน้ำพระแล้วจะมีพิธีทรงเจ้าพ่อบางกระดี่เพื่อพยากรณ์เหตุการณ์และทำการแจกจ่ายอาหารเสกเพื่อเป็นสิริมงคล แล้วชมการละเล่นทะแยมอญ บ่อนสะบ้า และ ประเพณีคอนเสิร์ตลอยชายในยามค่ำคืน

-       วันที่ 19 เมษายน จัดพิธีทรงเจ้าแม่หัวละหาน

                                         ภาพที่ 1 ประเพณีสงกรานต์ชาวมอญบางกระดี่

ภาพที่ 2 ข้าวแช่มอญ

2.    เดือนพฤษภาคม การทำบุญวันวิสาขบูชา จะจัดในวันขึ้น 15 ค่ำเดือน 6 และมีกิจกรรมทำบุญตักบาตรตามวิถีของชาวพุธ นอกจากนี้ยังมีการจัดประเพณีทำบุญกลางบ้าน โดยในแต่ละปีจะกำหนดขึ้นเองขึ้นอยู่กับความสะดวก ประเพณีทำบุญกลางบ้านดังกล่าว เป็นการทำบุญเพื่อปัดเป่าสิ่งชั่วร้ายให้ออกจากหมู่บ้าน สร้างขวัญกำลังใจและสร้างความสามัคคีให้กับคนในชุมชน

ชาวบ้านมอญบางกระดี่จะร่วมกันทำบุญกลางหมู่บ้านโดยจะใช้สถานที่บริเวณกลางหมู่บ้านและจะนิมนต์พระมาทำบุญตักบาตรเจริญพระพุทธมนต์ เพื่อความเป็นสิริมงคลของหมู่บ้าน พิธีนี้จะแบ่งเป็น 2 ครั้ง ครั้งหนึ่งจะทำฝั่งตะวันออกของหมู่บ้าน อีกครั้งหนึ่งจะทำฝั่งตะวันตกของหมู่บ้าน โดยกำหนดให้แนวคลองสนามไชยเป็นแนวแบ่งเขต

3.    เดือนมิถุนายน ประเพณีการบวชก่อนเข้าพรรษา เป็นประเพณีที่จัดขึ้นเพื่อให้ลูกหลานได้บวชเพื่อสืบทอดพระพุทธศาสนา และตอบแทนพระคุณบิดา มารดา ตามคติความเชื่อของชาวมอญ คือ จะจัดพิธีบวชให้บุตรหลานก่อนเข้าพรรษา โดยมากจะนิยมจัดในช่วงเดือนมิถุนายนเพราะมีฝนไม่มาก

4.    เดือนกรกฎาคม  ประเพณีบุญเข้าพรรษา ประชาชนจะหล่อเทียนเข้าพรรษาและแห่เทียนไปวัดต่างๆ พร้อมทั้งถวายผ้าอาบน้ำฝนในวันขึ้น 15 ค่ำ - แรม 1 ค่ำ เดือน 8

5.    เดือนกันยายน  ประเพณีบุญตักบาตรน้ำผึ้ง เป็นประเพณีที่ชาวมอญเชื่อถือและปฏิบัติมาตั้งแต่โบราณ จัดขึ้นในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 10 ขอทุกปี ซึ่งตามตำนานแต่ครั้งพุทธกาลได้กล่าวถึงการถวายน้ำผึ้งเพื่อเป็นส่วนผสมของยาใช้รักษาการอาพาธของพระสงฆ์ และอานิสงค์จากการถวายน้ำผึ้งนี้จะส่งผลบุญให้เป็นผู้ที่มั่งคั่งร่ำรวย มีสุขภาพแข็งแรง

             สำหรับประเพณีตักบาตรน้ำผึ้งของชาวบางกระดี่ คือ ก่อนวันตักบาตรชาวบ้านทำข้าวต้มชนิดต่างๆ เช่น ข้าวต้มลูกโยน(ฮะ-โลม-เอิ๊ต-เกลิ๊ต) ข้าวต้มคลุก(ฮะ-โลม-ด๊าด) ข้าวต้มมัด(ฮะ-โลม) เป็นต้น เพื่อไปทำบุญ และแจกจ่ายยังญาติผู้ใหญ่ที่เคารพ ในวันพิธีทำบุญตักบาตรน้ำผึ้งนั้น ชาวบ้านจะนำน้ำผึ้งที่บรรจุอยู่ในขวด หรือในภาชนะอื่น รินน้ำผึ้งลงในบาตรทำเหมือนเช่นเราตักบาตรข้าว นอกจากนี้จะมีหญิงสาวนำผ้าเช็ดหน้ามาถวายพระ โดยนำผ้าเช็ดหน้ารองไว้ที่ก้นบาตรด้วย

ภาพที่ 3 ประเพณีตักบาตรน้ำผึ้ง

ภาพที่ 4  ข้าวต้มที่ใช้ในประเพณีตักบาตรน้ำผึ้ง

ุ6.     เดือนตุลาคม ประเพณีตักบาตรดอกไม้ จะจัดในวันขึ้น 15 ค่ำ - แรม 1 ค่ำ เดือน 11ซึ่งเป็นบุญประเพณีที่ถือปฏิบัติของวันออกพรรษา จะมีทั้งการตักบาตรรดอกไม้และตักบาตรเทโว สำหรับที่บางกระดี่นี้ คือ การทำบุญตักบาตรดอกไม้ ในบางปีก็มีเทศมหาชาติ ซึ่งเทศนาในเรื่องพระเวศสันดรชาดก ขนมที่ใช้ในเทศกาลนี้ คือ ขนมกระยาสารท และกล้วยไข่

ภาพที่ 5 ประเพณีตักบาตรดอกไม้

7.    เดือนพฤศจิกายน ประเพณีบุญทอดกฐิน ชาวมอญบางกระดี่จะทำบุญทอดกฐินเช่นเดียวกับชาวพุทธทั่วไป ซึ่งอยู่ในระหว่าง แรม 1 ค่ำ เดือน 11 ถึง 15 ค่ำ เดือน 12 มีการไปไหว้พระทำบุญ ทอดกฐิน และลอยกระทง

8.    เดือนกุมภาพันธ์ ช่วงนี้ตรงกับเทศกาลงานบุญวันมาฆบูชา ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน

9.    เดือนมีนาคม ประเพณีวันตรุษ วันแรม 15 เดือน 4